Օտտո Վայնինգեր | Սեռ և բնավորություն | համառոտ

Օտտո Վայնինգեր
Ավստրիացի փիլիսոփա և հոգեբան Օտտո Վայնինգերի «Սեռ և բնավորություն» աշխատությունը, որը հրատարակվել է 1903 թվականին, կառուցված է երկու խոշոր՝ նախապատրաստական (կենսաբանական-հոգեբանական) և հիմնական (փիլիսոփայական-բարոյական) մասերից, որտեղ հեղինակը փորձում է սեռերի տարբերությունը վերածել համընդհանուր տիեզերական սկզբունքի։ Առաջին մասում Վայնինգերը մշակում է համընդհանուր բիսեքսուալության իր տեսությունը՝ պնդելով, որ բնության մեջ բացարձակ «մաքուր» տղամարդիկ և «մաքուր» կանայք գոյություն չունեն, և յուրաքանչյուր կենդանի էակ իր մեջ պարունակում է իդեալական առնական (M) և իդեալական կանացի (W) տարրերի որոշակի համամասնություն։ Հետևաբար, բոլոր մարդիկ գտնվում են այս երկու բևեռների միջև ընկած միջանկյալ սեռական ձևերի շարքում, և հենց այդ համամասնություններով է բացատրվում սեռական ձգողության օրենքը. երկու անհատներ ձգում են միմյանց միայն այն դեպքում, երբ նրանց առնական և կանացի մասնաբաժինները գումարվելով՝ կազմում են մեկ ամբողջական տղամարդ և մեկ ամբողջական կին։ Այս տեսանկյունից Վայնինգերը բացատրում է նաև կանանց էմանսիպացիայի շարժումը՝ նշելով, որ ազատագրման, գիտության և հասարակական գործունեության ձգտող կանայք պարզապես այն անհատներն են, որոնց օրգանիզմում ու հոգեկանում կենսաբանորեն գերակշռում է առնական սկիզբը։

Աշխատության երկրորդ՝ հիմնական մասում, հեղինակը կենսաբանական դիտարկումներից անցնում է փիլիսոփայության, տրամաբանության և կանտյան էթիկայի դաշտ՝ արժեքային խորը հակադրություն ստեղծելով երկու սկզբունքների միջև։ Առնական (M) սկիզբը Վայնինգերը բնութագրում է որպես դրական, ստեղծարար, գիտակցված և բարոյական երևույթ. միայն տղամարդն է օժտված ինքնուրույն «Ես»-ով, հստակ հիշողությամբ, տրամաբանական մտածողությամբ և բարձրագույն բարոյական օրենքներին գիտակցաբար ենթարկվելու ունակությամբ։ Այս սկզբունքի բարձրագույն դրսևորումը հանճարն է, որն ունակ է համընդհանուր ընկալման, աշխարհի ամբողջական իմաստավորման և բարձրագույն ստեղծարարության։ Դրան հակառակ՝ կանացի (W) սկիզբը ներկայացվում է որպես բացասական, պասիվ, ոչ բարոյական և զուտ սեռական երևույթ. ըստ հեղինակի՝ կինը զուրկ է սեփական «Ես»-ից, հոգուց և բարոյական չափանիշներից, ամբողջությամբ ենթարկված է սեռական բնազդին և գոյություն ունի միայն տղամարդու հետ հարաբերության մեջ։ Կանացի բնույթը Վայնինգերը բաժանում է երկու հիմնական տիպի՝ մայրական տիպի, որի միակ նպատակը սերնդի շարունակությունն է, և մարմնավաճառի տիպի, որի նպատակը բուն սեռական ակտն է՝ երկուսն էլ դիտարկելով որպես նույն սեռականության տարբեր դրսևորումներ։ Գրքի վերջին գլուխներում հեղինակն անդրադառնում է նաև հրեականության հարցին՝ այն դիտարկելով ոչ թե որպես ռասա կամ ազգություն, այլ որպես հոգեբանական տիպ, որն իր ոչ բարոյական և նյութապաշտական բնույթով նույնացվում է կանացի սկզբունքի հետ և հակադրվում է «առնական» քրիստոնեությանը։ Աշխատության ավարտին Վայնինգերը հանգում է այն ծայրահեղ եզրակացության, որ մարդկության հոգևոր ու բարոյական փրկության միակ ուղին սեռականության հաղթահարումն է և սեռական կյանքից լիակատար հրաժարումը, ինչը նշանակում է «կանացի» սկզբունքի վերացում մարդու ներսում՝ հանուն բարձրագույն բարոյական կատարելության։

Технологии Blogger.